MADEN YATAKLARI
Türkiye madenler bakımından zengin bir ülkedir. Ayrıca bazı madenler
bakımından dünyanın önemli ülkeleri arasındadır. Türkiye'nin madenlerinin tamamı
henüz belirlenmemiştir. Her yıl yeni maden yataklarının bulunması bunun
kanıtıdır.
Ülkemizin madenciliğinin şu andaki üretimi, tümüyle kendi endüstri
kuruluşlarımızın gereksinimine yönelik değildir. Bir kısmı ham olarak ya da yarı
işlenmiş halde dışarı satılmaktadır.
Bir madenin işletilmesinin karlı olabilmesi için;
"cevher oranı"
Yedekleriyle birlikte belirtilen miktarı fazla olmalıdır.
Anadolu, madenciliğin eskilere dayandığı bir yerdir. Ancak cumhuriyetin
ilanından sonra kurulan maden teknik ve arama (M.T.A) enstitüsü, madenciliğimizi
ciddi biçimde ele alınmasına yönelik olan bir kuruluştur. Bu kuruluş, arama
çalışmaları gerçekleştirirken yine cumhuriyet döneminde kurulan
ETİBANK,
işletme ve pazarlama işlerini yürütmeye başlamıştır. Bu devlet kuruluşlarından
başka, özel sektör kuruluşları da bulunmaktadır.
DEMİR
|
Türkiye'nin birçok yerinde çıkarılan bir madendir. Demir çıkarımının %80'ini Doğu Anadolu bölgesi içerisinde kalan Divriği sağlar. Balıkesir'de Eymir ve Çarmık, Ege Bölgesinde Ayazmand ve Torbalı, Kahramanmaraş ile Kayseri arasında Faraşa ve Karamadazı, Sivas Hekimhan arasında Hasan çelebi ve Doğu Marmara'da Çamdağı, önemli demir alanlarıdır. Demir, endüstride en çok kullanılan maden cevheridir. Bu nedenle demir-çelik endüstrisinde ana maddedir. |
KROM
|
Sert, paslanmaz ve iyi parlatılan bir madendir. Kaplamacılık ve çelik yapımında yaygın olarak kullanılır. Türkiye'de yaygın olarak çıkarılan madenlerden biride kromdur. En zengin krom yatakları; Elazığ'da Guleman, Batı akdenizde (fethiye, marmaris arasında) Dalaman havzası, Kütahya ile Bursa arası ve Eskişehir'in doğusundaki Seyitgazi'de yer alır. Adana'nın kuzeyindeki Akdağ yöresinde de yeni krom yatakları bulunmuştur. Akdağ krom yatakları, Dünyanın en zengin yataklarıdır. Türkiye, krom çıkarımında dünyada 3. sıradadır. Türkiye, çıkardığı kromu büyük ölçüde cevher olarak satmaktadır. Bu nedenle çıkarımını dış taleplere bağlı olarak ayarlamaktadır. |
BAKIR
Kolay işenen bir madendir. Elazığ'da maden (Ergani bakır işletmeleri), Artvin'de
Murgul (Göktaş) ve Kastamonu'da Küre bakır çıkartılan yerlerdir. Rize Çayeli'de
yeni bakır yatakları bulunmuştur.
BOR
Kullanım alanı yaygın olan bu maden,boraks ve asitborik elde edilmesi bakımından
da önemlidir. Balıkesir'de Sultançayırı ve Bigadiç Eskişehir'de Seyitgazi ve
Kütahya çevresi önemli çıkarım alanlarıdır. Türkiye, bor minarellerinde dünyanın
en zengin ülkesidir.
BOKSİT
Konya'nın Seydişehir ilçesi ile Antalya'nın Akseki ilçesinde çıkarılır. Bu iki
çıkarım alanı da Antalya bölümünde yer alır. Alüminyumun hammaddesidir.
KÜKÜRT
Isparta'nın Keçiborlu ilçesi ile Denizli'nin Sarayköy ilçesinde bulunmaktadır.
MANGANEZ
Zonguldak'ın Ereğli ve Artvin'in Borkça (Göktaş) çevrelerinde çıkartılır.
Denizli Tavas'ta yeni yatakları bulunmuştur
CİVA
İzmir'in Ödemiş ve Karaburun, Konya'nın Sarayönü çevresinde ve ayrıca Niğde
civarlarında çıkartılır.
TUZ
Çeşitli yollarla elde edilen bir doğal kaynaktır. Kayatuzu olarak çıkartıldığı
gibi, deniz suyundan ve açık işletme olarak Tuz gölünden de elde edilir. En
fazla tuz üretimi İzmir'deki Çamaltı tuzlasında, deniz suyundan elde edilir.
Çankırı, Erzurum, Kars, Nevşehir, Kırşehir, Yozgat ve Konya'da
işletilmektedir.Türkiye, birçok madende zengin bir ülkedir. Bu madenlerden
bazıları turistlik eşya yapımında önem taşır. Lületaşı (Eskişehir'de) ve oltutaşı
(Erzurum'da) bu özellikte olanların en önemlileridir.
TAŞ KÖMÜRÜ (Maden
kömürü):
Yurdumuzda tüketilen enerji kaynakları arasında taş kömürünün önemli bir yeri
vardır. Ayrıca demir-çelik ve kimya sanayiilerinin önemli ham maddesidir.
Başlıca taş kömürü yataklarımız; Zonguldak ve çevresindedir. Burası Türkiye'nin
tek maden kömürü havzasıdır. Bir milyon tonu aşan rezervi vardır.
LİNYİT
Yaygın olarak hemen her bölgemizde çıkarılır. Ege bölgesi linyitleri oldukça
kalitelidir. Manisa'da Soma, Kütahya'da Tavşanlı, Tunçbilek ve Değirmisaz,
Amasya'da Çeltek ve Erzurum en önemli çıkarım yerleridir. Kahramanmaraş'ın
Elbistan, Muğla'nın Yatağan linyitlerinin kalori değeri düşüktür. Bu nedenle
termik santrallerde kullanılır.
PETROL
Günümüzde önemli bir enerji kaynağı olan petrol, aynı zamanda kimya sanayiinin
de ham maddesidir. Yurdumuzdaki petrol yatakları fazla zengin değildir. Mevcut
petrol yataklarımız daha çok Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Batman, Siirt ve
Diyarbakır'dadır. Adıyaman, Şanlı Urfa ve Mardin'de de petrol yatakları vardır.
Üretilen petrol, ihtiyacımızın çok az bir kısmını (1/7) karşılamaktadır. Geri
kalan kısmını dışardan karşılamaktayız.
Yurdumuzda ham petrolün arıtılması için rafineriler kurulmuştur. Güneydoğu
Anadolu Bölgesi'nde üretilen ham petrolün bir kısmı Batman Rafinerisine, bir
kısmı da Batman-İskenderun boru hattı ile Dörtyol'a gönderilmektedir. Buradan da
tankerlerle Ataş, İzmir ve İzmit rafinerilerine taşınmaktadır. İskenderun
Körfezi ile Kırıkkale arasındaki petrol boru hattı ile de Kırıkkale Rafinerisine
ham petrol aktarılmaktadır. Ayrıca Türkiye-Irak boru hattı ile Irak
petrollerinin bir kısmı Yumurtalık Limanı'na taşınmaktadır. Bu taşımacılıktan
Ülkemiz önemli bir gelir sağlamaktadır. Azerbaycan petrolünün de yapılacak boru
hattı ile İskenderun Körfezi'ne getirilmesi planlanmaktadır. Yurdumuzda petrol
aramalarına hızla devam edilmektedir.
Türkiye'de su gücünden elde edilen elektrik enerjisi üretimi her geçen gün
artmaktadır. Barajlara dayalı elektrik üreten pek çok hidroelektrik santralimiz
vardır. Bunların başlıcaları; Atatürk, Karakaya, Keban, Hasan Uğurlu, Demirköprü,
Hasan Polatkan, Oymapınar ve Hirfanh hidroelektrik santralleridir. Bunların
yanında yapımı devam eden hidroelektrik santrallerimiz de vardır.
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile Fırat ve Dicle üzerinde 21 baraj, 17
hidroelektrik santrali yapımı öngörülmektedir. Bu proje ile elde edilecek
hidroelektrik enerji, Türkiye'deki mevcut hidroelektrik enerjiden çok daha fazla
olacaktır.
Ayrıca, Denizli yakınlarında Sarayköy'de yüksek sıcaklıktaki su buharından
enerji elde edilmektedir. Bu tür enerjiye "Jeotermal enerji" denir. Birçok
yerinde çeşitli sıcaklıkta termal kaynaklar bulunan yurdumuz, bu enerji kaynağı
açısından da şanslı görülmektedir. Yine yurdumuzun çeşitli yerlerinde güneş
enerjisinden ısı enerjisi olarak yararlanılmaktadır. Yurdumuzda doğal gazdan da
faydalanılmaktadır. Bir miktar yerli üretimin yanı sıra Rusya Federasyonu'ndan
borularla, Cezayir'den de deniz yolu ile doğal gaz getirilmektedir. Özellikle
büyük kentlerimizde daha çok kışın ısınmada kullanılan doğal gaz, hava
kirliliğini de büyük ölçüde önlemektedir.